กระพังโหมมีโทษอะไรบ้าง? ผลเสียและความเสี่ยงที่ควรรู้
กระพังโหม (Paederia foetida L.) เป็นสมุนไพรพื้นบ้านที่มีการศึกษาด้านความเป็นพิษ โดยเฉพาะสารสกัดเข้มข้นที่ใช้ในการทดลองกับสัตว์ งานวิจัยบางฉบับรายงานการเปลี่ยนแปลงของอวัยวะและระบบสืบพันธุ์ภายใต้เงื่อนไขการทดลองเฉพาะ อย่างไรก็ตาม ข้อมูลดังกล่าวยังไม่สามารถนำมาสรุปผลเสียจากการรับประทานหรือดื่มชากระพังโหมในมนุษย์ได้โดยตรง

อาจมีความเป็นพิษเมื่อได้รับสารสกัดในปริมาณสูง
การศึกษาความเป็นพิษของกระพังโหมในสัตว์ทดลองพบข้อสังเกตเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงทางชีวเคมีเมื่อได้รับสารสกัดเข้มข้นในปริมาณสูง
งานวิจัยของ Chettri และคณะ (2025) ศึกษาความเป็นพิษของสารสกัดเมทานอลจาก Paederia foetida ในหนูทดลอง โดยมีการตรวจสอบค่าทางชีวเคมีและลักษณะเนื้อเยื่อภายหลังการได้รับสารสกัดต่อเนื่อง
ผลการทดลองรายงานความผิดปกติบางประการในกลุ่มที่ได้รับสารสกัดปริมาณสูง ซึ่งเป็นข้อสังเกตด้านความปลอดภัยที่ควรพิจารณาแยกจากการบริโภคสมุนไพรในรูปแบบทั่วไป [1]
อาจส่งผลต่อเนื้อเยื่อตับและไตในสัตว์ทดลอง
ตับและไตเป็นอวัยวะที่ได้รับความสนใจในการศึกษาความเป็นพิษของสารสกัดกระพังโหม
งานวิจัยใน Journal of Ethnopharmacology ปี 2025 รายงานการเปลี่ยนแปลงของค่าทางชีวเคมีและลักษณะเนื้อเยื่อตับและไตในสัตว์ทดลองบางกลุ่มที่ได้รับสารสกัดกระพังโหมปริมาณสูง [1]
อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษาเหล่านี้เกิดขึ้นภายใต้เงื่อนไขการทดลองเฉพาะ และยังไม่ใช่หลักฐานยืนยันว่าการดื่มชากระพังโหมทั่วไปก่อให้เกิดความผิดปกติของตับหรือไตในมนุษย์
อาจเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของระบบสืบพันธุ์
มีการศึกษาสารสกัดจากรากกระพังโหมเกี่ยวกับระบบสืบพันธุ์ในสัตว์ทดลอง โดยนักวิจัยสนใจการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน เนื้อเยื่อมดลูก และกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับการสืบพันธุ์
ผลการศึกษาบางฉบับรายงานความแตกต่างของตัวชี้วัดด้านการสืบพันธุ์ระหว่างกลุ่มที่ได้รับสารสกัดและกลุ่มควบคุม
อย่างไรก็ตาม ข้อมูลเหล่านี้เป็นการทดลองในสัตว์ และยังไม่เพียงพอสำหรับสรุปผลในมนุษย์ จึงควรหลีกเลี่ยงการใช้สารสกัดกระพังโหมในช่วงตั้งครรภ์หรือวางแผนตั้งครรภ์โดยไม่มีคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ [2]
ความเสี่ยงจากการบริโภคต่อเนื่องยังมีข้อมูลจำกัด
ข้อมูลด้านความปลอดภัยของการบริโภคกระพังโหมต่อเนื่องเป็นเวลานานในมนุษย์ยังมีจำกัด โดยเฉพาะการใช้ในรูปแบบสารสกัดเข้มข้นและชาสมุนไพร
แม้งานวิจัยบางฉบับจะไม่พบความผิดปกติสำคัญในการทดลองกับสัตว์ภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด แต่ข้อมูลดังกล่าวไม่สามารถยืนยันความปลอดภัยของการบริโภคต่อเนื่องในมนุษย์ได้ทุกกรณี [3]
นอกจากนี้ ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอที่จะกำหนดปริมาณบริโภคชากระพังโหมที่ปลอดภัยสำหรับทุกกลุ่มบุคคล
สรุป: กระพังโหมมีโทษอะไรบ้าง?
จากข้อมูลทางวิชาการ โทษและความเสี่ยงของกระพังโหมที่ได้รับความสนใจในการศึกษา ได้แก่ ความเป็นพิษจากสารสกัดปริมาณสูง ความเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยื่อตับและไต และประเด็นเกี่ยวกับระบบสืบพันธุ์ในสัตว์ทดลอง
อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะยืนยันว่าการดื่มชากระพังโหมในปริมาณทั่วไปทำให้เกิดผลเสียเหล่านี้ในมนุษย์ และยังมีข้อจำกัดด้านข้อมูลความปลอดภัยจากการบริโภคต่อเนื่อง
แหล่งข้อมูลอ้างอิง (References)
- Chettri, A., et al. (2025). Comprehensive phytochemical characterization, antioxidant potency, and toxicological evaluation of Paederia foetida in Wistar albino rats: Insights into therapeutic efficacy and safety profiles. Journal of Ethnopharmacology, 353, 120382.
https://doi.org/10.1016/j.jep.2025.120382 - Mili, S., et al. (2026). Evaluation of the Antifertility Activity of Paederia foetida Linn. Root Extracts: Indigenous Knowledge of the Mising Tribe of Assam, North-East, India. Journal of Applied Pharmaceutical Science.
https://doi.org/10.1177/22313354261461002 - Sarma, R., et al. (2022). Subchronic toxicity study of the characterized hydroalcoholic extract of Paederia foetida (L.) leaves in swiss albino mice. South African Journal of Botany, 151, 544–554.
https://doi.org/10.1016/j.sajb.2022.10.037
บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลทั่วไปด้านสมุนไพรและการดูแลสุขภาพ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจเกี่ยวกับสุขภาพของตนเอง
